آخرین مطالب

علت اصلی نابودی روابط از دید روان‌شناسی با بیش از 50 سال سابقه

به عنوان یک روانشناس و متخصص جنسیت، بیش از 50 سال است که درباره روابط عاطفی مطالعه می‌کنم و به این نتیجه رسیده‌ام که صرف نظر از نوع دسته بندی روابط، بیشتر آنها به دلیل مشکلات ارتباطی به شکست ختم می‌شوند.

دکتر جان گاتمن روانشناس در کتابش به نام “چه عواملی در طلاق مؤثر هستند؟” بر اساس مطالعه بیش از 40 هزار زوج، چهار مورد از مشکل آفرین‌ترین انواع ارتباطات در روابط را شناسایی کرده که عبارتند از:

  • تحقیر: رعایت نکردن احترام طرف مقابل (مثل اسم گذاشتن، چشم غره رفتن و تمسخر)؛
  • انتقاد: حمله کردن به شخصیت طرف مقابل.
  • حالت دفاعی داشتن: حفاظت از خود در برابر انتقاد با استفاده از عذر و بهانه یا مقصر دانستن دیگران.
  • امتناع از برقراری ارتباط: نادیده گرفتن، مشغله زیاد یا دوری کردن از طرف مقابل.

به گفته گاتمن، بین این چهار مشکل، تحقیر مهم‌ترین عاملی است که می‌تواند منجر به جدایی و فروپاشی روابط شود.

تحقیر در رابطه چیست؟

تحقیر فراتر از انتقاد یا منفی حرف زدن است. تحقیر یعنی یکی از دو طرف در رابطه ادعای باهوش‌تر بودن، داشتن اخلاق بهتر یا بهتر بودن نسبت به طرف مقابل را مطرح کند.

این رفتار باعث می‌شود که طرف مقابل حس بی ارزش بودن و بی محبتی پیدا کند.

مثلاً قطع کردن مدام حرف دیگران بی احترامی است اما زمانی به تحقیر تبدیل می‌شود که ناشی از میل زیاد یکی از دو طرف به حرف نباشد بلکه این دیدگاه را ایجاد کند که طرف مقابل حرف جالب یا مهمی ندارد.

ممکن است این نوع تحقیر به وضوح گفتن جملاتی مثل این باشد که “بی خیال! این صحبت‌ها ارزش شنیدن ندارند. بلد نیستی یک داستان جذاب تعریف کنی.”

در هر رابطه‌ای از جمله ازدواج، تکرار چنین رفتارهایی – و وقتی عمداً انجام شده یا شخصی که آن مرتکب می‌شود، متوجه بد بودن رفتارش نباشد – دردسرساز خواهد شد.

تحقیر چگونه روابط را نابود می‌کند؟

تحقیر باعث از بین بردن حس حمایت دو طرف از یکدیگر می‌شود. در چنین شرایطی دو طرف به جای اینکه خودشان را در مقابل مشکلات کنار یکدیگر ببینند، حس می‌کنند که رقیب هم هستند و هر لحظه ممکن است مورد حمله یا سرزنش قرار بگیرند.

معمولاً این رفتار ناشی از این است که طرفین حس می‌کنند باید از خودشان دفاع کنند و در واقع کار بدی نیست اما مشکل وقتی ایجاد می‌شود که از خودشان بر علیه شریک زندگی‌شان دفاع کرده و سعی می‌کنند خودشان را بالا برده و طرف مقابل را زمین بزنند.

تحقیر فقط برای روابط بد نیست بلکه برای سلامت ما هم مضر است. ما برای رشد و بقا به همدیگر نیاز داریم. تحقیر باعث قطع یا به خطر افتادن روابط و وابستگی‌های ما به یکدیگر می‌شود.

مطالعات نشان داده‌اند افرادی که در روابطشان دیگران را تحقیر می‌کنند، بیشتر دچار بیماری می‌شود از جمله بیماری‌هایی مثل سرطان، بیماری‌های قلبی و حتی بیماری‌هایی مثل سرماخوردگی یا آنفلوانزا.

چگونه تحقیر را در رابطه از بین ببریم؟

1. احساسات منفی را تشخیص داده و با دیگران مطرح کنید.

زمانی که نمی‌دانیم چطور درباره احساس منفی خودمان صحبت کنیم یا چطور آنها را نامگذاری کنیم، ممکن است سعی کنیم آن را به دیگران منتقل کنیم.

مثلاً “باورم نمیشه که برای دیدن دوستات، قرار آخر شبمان را کنسل کردی! تو یک آدم خودخواهی. هیچ وقت به احساسات من فکر نمی‌کنی.”

برای اجتناب از تحقیر در روابطتان، از این فرمول استفاده کنید:

  • احساستان را بیان کنید: “من عصبانی و غمگینم چون منتظر بودم با هم وقت بگذرانیم.”
  • درخواست کنید: “دوست دارم از این به بعد قبل از تغییر برنامه‌ها با من صحبت کنی تا چنین اتفاقی تکرار نشه.”
  • دعوت به گفتگو: “به نظرت می‌تونیم این کارو انجام بدیم؟”

2. فرهنگ قدرشناسی را ایجاد کنید.

قدرشناسی و تمجید از دیگران کمک می‌کند که خوبی‌های آنها را بیشتراز بدی‌هایشان ببینیم.

در واقع بهتر است سعی کنیم جملات و حرکات مثبت‌مان بیشتر از جملات و حرکات منفی باشند – بهترین حالت این است که به ازای هر یک احساس یا جمله منفی، پنج جمله یا احساس مثبت داشته باشیم.

الگوهای ارتباطی خودتان را یک هفته تحت نظر بگیرید. رفتارها یا تعاملات منفی (مثل نق زدن، انتقاد، نادیده گرفتن، چشم غره رفتن) یا مثبت (مثل تمجید، تعریف، انجام یک کار خوب برای همدیگر) هر چند مدت یک بار تکرار می‌شوند؟

هفته بعد سعی کنید با استفاده از همان نسبت 5 به 1 که قبلاً اشاره شد با شریکتان ارتباط برقرار کنید و به تفاوت احساستان دقت کنید.

می‌توانید لیست 20 خصوصیتی که در همدیگر می‌پسندید را بنویسید. این لیست را با صدای بلند خوانده و سعی کنید به مرور زمان به آن اضافه کنید.

مطالب مشابه