آخرین مطالب

پیامدهای غیرمنتظره فناوری‌های پوشیدنی بر حوزه سلامت

وقتی تیم کوک، مدیرعامل اجرایی اپل در رویداد سپتامبر ۲۰۱۴ این شرکت روی صحنه آمد تا اپل‌واچ را معرفی کند، این محصول را یک “دستگاه تناسب اندام و سلامت جامع” نامید. این اعلامیه پایه و اساس دیدگاه این شرکت دربارهٔ ساعت‌های هوشمند و تجهیزات پوشیدنی را شکل داد – دستگاه‌هایی که نه فقط برای سرگرمی و ارسال اعلان، بلکه برای ارتقای سطح سلامت کاربران طراحی شده‌اند.

این چشم‌انداز برای یک محصول جدید و اثبات‌نشده، آن هم در زمانی که هیچکس دقیقاً اطلاع نداشت که ساعت‌های هوشمند برای چه کاری طراحی شده یا چه قابلیت‌هایی دارند، بسیار امیدوارکننده بود. در طی سال‌های قبل از رونمایی اپل‌واچ، دائماً محصولات مشابهی روانه بازار می‌شدند، به‌طوری‌که به گفته دیوید پیرس معاون سردبیر مجله ورج: “به‌نظر می‌رسید که به زودی جهان غرق در سیل ساعت‌های هوشمند می‌شود. سامسونگ، سونی، ال‌جی، ایسوس، موتورولا، پبل، متا – شرکت‌های بزرگ و کوچک همگی در تکاپو بودند تا خواسته‌های کاربران از ساعت‌های هوشمند را مشخص کنند.” با‌این‌حال این سوال، پاسخ مشخصی دریافت نمی‌کرد و دن سایفرت که بخش نقد و بررسی ورج را مدیریت می‌کند، در سال ۲۰۱۴ این دیدگاه را مطرح کرد که شاید اصلاً نیازی به پاسخ نداشته باشیم. شاید بتوانیم طیفی از ساعت‌های هوشمند طراحی کنیم که هر کدام تمرکز خاص خود را دارند.

در ابتدای امر به‌نظر نمی‌رسید که حتی خود اپل هم پاسخ خوبی برای این سوال داشته باشد. این شرکت تمرکز زیادی بر اپلیکیشن‌ها و امکانات ارتباطی داشت و امکانات مربوط به سلامت این ساعت بسیار مبتدی بودند. این ساعت هنوز هوشمند نبود و آنطور که والت موسبرگ در یکی از مقالات سال 2016 نوشته بود “این محصول نیاز به توانمندی‌هایی جذاب‌تر از آنچه تا آن زمان ارائه شده بود، داشت.”

اما اپل تمرکزش را بر تناسب اندام و سلامت ادامه داد و ساعت‌های هوشمند روزبه‌روز محبوب‌تر شدند. در سال ۲۰۱۸ فروش همه ساعت‌های هوشمند (نه فقط اپل‌واچ) ۶۱ درصد افزایش یافت و به‌تدریج قابلیت‌های آنها به چارچوبی که کوک در سال 2014 شکل داده بود، نزدیک‌تر شد. کاربران از این دستگاه‌ها برای نظارت بر سلامت خودشان استفاده می‌کردند – مثل شمارش ضربان قلب، تعداد گام‌ها و نظارت بر خواب. آن‌گاه به‌تدریج، کاربران بیشتر و بیشتری شروع به ارائه این اطلاعات به پزشکشان کردند.

به گفته متیو ایبن متخصص خواب در مرکز پزشکی وایل کرنل نیویورک، “خیلی از بیماران با این دستگاه‌های هوشمند به مرکز ما مراجعه می‌کنند و داده‌ها و آمار این دستگاه‌ها را به ما نشان می‌دهند.”

مجله ورج از متخصصان قلب و عروق، خواب و ورزش در رابطه با تأثیر این داده‌ها بر تعاملاتشان با بیماران پرس‌وجو کرده است و نتیجه‌ای که مسلم شده این است که این دستگاه‌ها با ما خواهند ماند.

نفوذ این فناوری به بخش مراقبت‌های بهداشتی در سه حوزهٔ مختلف جالب توجه بود: قلب و عروق، ورزش و خواب. ساعت‌های هوشمند تولیدشده توسط شرکت‌های اپل، فیت بیت، ویتینگز و سایر برندها امکاناتی در این سه حوزه دارند و در دهه اخیر این تجهیزات به مرحله‌ای رسیده‌اند که نادیده گرفتن آنها برای پزشکان غیرممکن است.

قلب و عروق

چهار سال پس از اینکه کوک اپل‌واچ را یک دستگاه مرتبط با سلامت نامید، ادعای جدیدی مطرح شد، این‌که اپل‌واچ می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد. این شرکت اعلام کرد که مجوز سازمان غذا و دارو را برای یک اپلیکیشن خاص دریافت کرده که توانایی تشخیص ریتم نامنظم قلب را دارد. حالا اپل‌واچ رسماً تبدیل به یک دستگاه پزشکی شده و اجازه دارد به کاربران درباره مشکلات پزشکی احتمالی شان هشدار دهد.

طراحی این اپلیکیشن گام مهمی برای اپل و به‌طور کلی برای ساعت‌های هوشمند محسوب می‌شد – مدت کوتاهی پس از این خبر فیت بیت، ویتینگز و سامسونگ هم مجهز به نرم‌افزارهایی برای تشخیص ریتم نامنظم قلب شدند. در ابتدا خیلی از پزشکان نسبت به پذیرش این فناوری تردید داشتند. بعضی از آنها به مجلهٔ ورج گفته بودند که نگران تشخیص‌های کاذبی هستند که می‌توانند مردم را به سمت درمان‌های غیرضروری سوق دهند و فشار کار سیستم درمان را افزایش دهند.

از پنج یا شش سال پیش، متخصصان قلب و عروق کم‌کم شاهد بیمارانی بودند که آمار ضربان قلبشان را از طریق ساعت‌های هوشمند در اختیار پزشک قرار می‌دادند، اما چند ماه پس از اینکه اپلیکیشن اپل‌واچ در سال ۲۰۱۸ مجوز گرفت، شرایط عوض شد. به گفته محمد الشاذلی الکتروفیزیولوژیست قلب در کلینیک کلیولند “مردم تبلیغات را تماشا می‌کردند و صحبت‌های تیم کوک درباره نجات‌بخش‌بودن این دستگاه را می‌شنیدند، بنابراین کم‌کم تعداد چنین بیمارانی بیشتر شد. در دو تا سه سال اخیر به وضوح یک روند صعودی را شاهد بودیم.”

اپل‌واچ SE سال 2020 که ضربان قلب را اندازه گیری می‌کند.

الشاذلی درباره اولین تجربه‌ای که با بیمارانش درباره اپل‌واچ داشته صحبت می‌کند. حدود چهار سال پیش، مردی تقریباً ۶۰ ساله – یک دونده حرفه‌ای – که تقریباً از یک سال پیش هر از گاهی دچار لرزش قلب می‌شد، به او مراجعه کرد. از آنجایی که در هیچ یک از این تجربه‌های لرزش قلب، دستگاه نظارت بر ضربان قلب روی بدن او نصب نشده بود، پزشکان قادر به تشخیص بیماری نبودند.

الشاذلی می‌گوید: “وقتی با او صحبت می‌کردم متوجه شدم که یک اپل‌واچ به دست دارد.” وقتی اپل‌واچ ضربان قلب غیرعادی را تشخیص دهد، یک اعلان به کاربر ارسال می‌کند تا انگشت اشاره‌اش را روی ساعت قرار دهد و بعد ساعت نوار قلب او را ثبت می‌کند. بیمار مورد نظر ما در همه مواردی که دچار لرزش قلب شده بود، این کار را انجام داده بود. الشاذلی هم با نگاهی به این آمار متوجه شد که او مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی است. به این ترتیب بیماری کاربر با کمک اپل‌واچ شناسایی شد.

چهار سال از این ماجرا گذشته و حالا گجت‌های پوشیدنی نقش ثابتی در ویزیت بیماران پیدا کرده‌اند. گاهی اوقات بیماران برای نشان دادن آمار ثبت شده توسط این دستگاه‌ها به پزشک مراجعه می‌کنند. بعضی از هم ویزیت‌ها هم بیشتر به اولین تجربه الشاذلی با اپل‌واچ شباهت دارند – خود او متوجه یک ساعت روی مچ کاربر شده و از او درباره ساعت پرس‌وجو کرد.

این دستگاه‌ها از جهات مختلف برای متخصصان قلب و عروق و بیماران مفید هستند. قبلاً تشخیص بیماری‌هایی که باعث بی‌نظمی ضربان قلب می‌شدند مثل فیبریلاسیون دهلیزی کار سختی بود. در این بیماری قلب همیشه مشکل ندارد، یعنی ممکن است بیمار یک لحظه لرزش قلب یا یک حس عجیب در قلب داشته باشد و بعد دوباره قلب به وضعیت عادی برگردد. معمولاً در این حالت یک دستگاه نظارت بر ضربان قلب (هولتر قلب) برای حدود یک هفته روی بدن بیمار نصب می‌شود و بیمار با این دستگاه به زندگی عادی ادامه می‌دهد. اما ممکن است در این بازه زمانی لرزش قلب رخ ندهد. گاهی اوقات پزشکان از جراحی برای نصب یک دستگاه در بدن بیمار استفاده می‌کردند تا ریتم قلب او را پیگیری کنند.

بایرون آلن متخصص قلب‌وعروق و استاد دانشگاه ارواین کالیفرنیا می‌گوید: “این روش تهاجمی است و نسبت به استفاده از اپل‌واچ هزینه بسیار بیشتری دارد.” تجهیزات پوشیدنی مثل اپل‌واچ و فیت‌بیت که قابلیت ضبط نوار قلب را دارند نظارت بر سلامت بیماران در منزل را برای پزشکان راحت‌تر کرده‌اند. همچنین این دستگاه‌ها به بیماران امکان می‌دهند که نقش پررنگ‌تری در درمان خودشان داشته باشند.

به گفته الشاذلی هنوز هم خیلی از پزشکان در فرایند درمان به بیماران توصیه نمی‌کنند که یک گجت پوشیدنی بخرند – این محصولات نسبتاً جدید هستند و گرچه خیلی از کاربران کارایی آنها را به چشم دیده‌اند اما هنوز آمار جامعی دربارهٔ تأثیر آنها بر سلامت کلی جامعه وجود ندارد. در عین حال اگر کاربری چنین دستگاهی را داشته باشد، پزشکان از داده‌های آن استفاده می‌کنند.

اما به گفته آلن این سیل ایجاد شده از داده‌های گجت‌های پوشیدنی معایبی دارد. درستی نگرانی‌های اولیه درباره تشخیص‌های مثبت کاذب این دستگاه اثبات شده است. او تخمین می‌زند که حدود یک سوم از بیماران نگران تشخیص‌های مثبت کاذب اپل‌واچ هستند. به گفته او “این هشدارهای نادرست باعث نگرانی بیماران می‌شود و رسیدگی به آنها هم زمانبر است.”

پزشکان هم برای مدیریت انبوه اطلاعات مربوط به ریتم قلب و ضربان قلب که این دستگاه‌ها جمع آوری می‌کنند با چالش روبرو هستند. هنوز حجم این داده‌ها به حدی نرسیده که نتوان آنها را مدیریت کرد اما به اندازه‌ای افزایش داشته که حالا متخصصان قلب به دنبال روش‌هایی برای مرتب سازی و مدیریت آنها هستند. الشاذلی می‌گوید: “مهندسان توانسته‌اند این داده‌ها را در اختیار ما قرار داده و چنین حسگرهایی را برای ما تولید کنند. حالا نوبت ماست که این داده‌ها را تحلیل کرده و تشخیص دهیم که چطور می‌توان از آنها برای مراقبت و درمان استفاده کرد.”

ورزش و تناسب اندام

لیز جوی شاهد است که روزبه‌روز کاربران بیشتری از ساعت‌های هوشمندان و سایر دستگاه‌های پوشیدنی به عنوان بخشی از برنامه تناسب اندام و سلامت خودشان استفاده می‌کنند – برای شمارش گام‌ها، نظارت بر ضربان قلب و ثبت آمار دو. اما به گفته جوی (متخصص پزشکی ورزشی و مدیر ارشد سلامت و تغذیه درمانگاه Intermountain در یوتای آمریکا) معمولاً کاربران این دستگاه‌ها را در قرارهایی که با پزشک دارند، همراه خودشان ندارند. به گفته او “این اتفاق چندان زیاد رخ نمی‌دهد. شاید تنها ۱۰ درصد اوقات.”

جوی معتقد است که اکثر افراد به این فکر نمی‌کنند که باید اطلاعات جمع آوری شده توسط این دستگاه‌ها را به پزشک نشان دهند. به گفته او “اگر ما از آنها نخواهیم، آنها هم این اطلاعات را به ما نشان نمی‌دهند.”

معمولاً جوی وقتی به چنین دستگاه‌هایی برخورد می‌کند شروع به گفتگو درباره موضوعات مختلفی می‌کند از جمله: حجم فعالیت‌هایی که کاربر هر روز انجام می‌دهد، تمرین‌های قدرتی که کاربر مایل است انجام و غیره. گرچه این ابزارها نقش مهمی در برنامه ورزشی یا تغذیه افراد ندارند، اما می‌توانند به مردم کمک کنند تا بر میزان تحرکی که هر روزه دارند نظارت داشته باشند. هدف خیلی از این گفتگوها تغییر تمرکز افراد از اعداد و آمار خام به نقش فعالیت در حس و حال کلی و دستیابی به اهداف خودشان است.

مچ بند فیت بیت Inspire HR تولید شده در سال 2019 که قابلیت پیگیری و نظارت بر ورزش شنا را دارد.

فیت بیت و اطلاعات مرتبط با سلامت و تناسب اندام مثل تعداد گام‌ها از جمله اولین داده‌هایی بودند که از طریق ابزارهای پوشیدنی در اختیار کاربران قرار گرفتند اما هدف، رسیدن به یک سطح مشخص بود و این سطح می‌توانست اختیاری باشد.

جوی می‌گوید: “خیلی از مراجعان به من می‌گویند که مثلاً هر روز 10 هزار قدم طی می‌کنند و وقتی از آنها می‌پرسم که این توصیه چه ریشه و منبعی دارد، از هر 10 نفر 9 نفر هیچ اطلاعاتی ندارد. البته پیمودن 10 هزار گام هیچ ایرادی ندارد اما نیازی نیست که برای بهره مندی از مزایای تحرک، حتماً این تعداد گام را پیمونده باشند.”

گاهی اوقات استفاده گسترده از تجهیزات پوشیدنی مثل گجت‌های نظارت بر تناسب اندام می‌تواند خطرناک باشد – مثل بیمارانی که به اختلال خوردن یا رفتارهای وسواسی مبتلا هستند. به گفته جوی “برای چنین افرادی این گجت‌ها بیشتر مشکل آفرین هستند تا سودآور.”

داستی ماری ناردوچی کارشناس اختلال خوردن و پزشکی ورزشی در دانشگاه جنوب کالیفرنیا استفاده از این گجت‌ها را برای چنین افرادی نامناسب می‌داند و می‌گوید: “ما درباره چگونگی خودداری از به‌کار بردن چنین دستگاه‌هایی صحبت می‌کنیم چون برای آنها خوب نیست. ما از آنها می‌خواهیم که توجه بیشتری داشته باشند و فعالیت‌های مختلف را امتحان کنند – مثل کایاک‌سواری – نه اینکه دائماً بر دویدن خودشان نظارت داشته باشند.”

در سمت دیگر ماجرا ورزشکاران حرفه‌ای قرار دارند که معمولاً بیشترین استفاده را از ساعت‌های هوشمندشان انجام می‌دهند. ورزشکاران رشته‌های سه گانه و دوی ماراتن معمولاً بر تک‌تک معیارهای ممکن نظارت دارند. به گفته ناردوچی “حجم داده‌هایی که در اختیار این افراد قرار دارد بسیار زیاد است.”

اما تشخیص کاربرد این داده‌ها سخت است. هیچ اثباتی برای مفید بودن آمار تمرین‌ها و تناسب اندام جمع‌آوری‌شده توسط گجت‌های پوشیدنی جهت دستیابی سریع‌تر یا کارآمدتر به اهداف وجود ندارد. به گفته ناردوچی حتی ممکن است تمرکز بر این اطلاعات شرایط را بدتر کند.

“این ورزشکاران همواره به ساعتشان نگاه می‌کنند و سعی دارند مشکلات را رفع کنند. آنها به جای تمرکز بر تمرینی که انجام می‌دهند یا کارهای دیگری که می‌تواند باعث بهبود عملکردشان شود، وقت زیادی را صرف انجام تنظیمات یا پیگیری آمارها می‌کنند. همیشه باید از خودتان بپرسید که قرار است با این داده‌ها چه کنید و وقتی که صرف رسیدگی به این آمارها می‌کنید برای چه کارهای دیگری قابل استفاده است.”

پزشکی خواب

وقتی حدود 10 سال پیش بیماران اطلاعات دستگاه‌های دیجیتال نظارت بر خواب را به سیما خسلا نشان می‌دادند، او در جریان نبود که چنین داده‌هایی چه کاربردی دارند. خسلا که مدیر پزشکی مرکز خواب داکوتای شمالی است می‌گوید: “آنها با فیت بیت‌هایشان به ما مراجعه می‌کردند؛ یک بیمار زن داشتم که این آمار را در لپ‌تاپش ثبت کرده بود. دلیل مراجعه آنها همین بود چون این گجت‌ها به آنها گفته بودند که مشکلی برای خوابشان وجود دارد.”

از اولین مدل‌های فیت بیت قابلیت نظارت بر خواب در این دستگاه وجود داشت – مثلاً فیت بیت کلاسیک که سال 2009 رونمایی شد به کاربران اعلام می‌کرد که شب قبل چند ساعت خواب بوده‌اند (یا حداقل سعی می‌کرد این کار را انجام دهد). گارمین هم از سال 2014 به قابلیت‌های نظارت بر خواب مجهز شد. وقتی این دستگاه‌ها تازه روانهٔ بازار شده بودند، به گفتهٔ خسلا او تقریباً ماهی یک بیمار داشت که با این گجت‌ها به او مراجعه می‌کرد و حالا تعداد آنها به ده نفر در هفته هم می‌رسد.

مشکل اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط ابزارهای نظارت بر خواب این است که اکثر مردم در جریان نیستند که چطور از آن استفاده کنند. این شرایط امروزه در همان وضعیتی است که ابتدای کار بود. دن سایفرت در مطلبی در مجله ورج می‌نویسد امکانات نظارت بر خواب گلکسی واچ 3 سامسونگ که سال 2020 روانه بازار شد چندان مفید نیستند. “چنین دستگاه‌هایی فاقد اطلاعات زمینه‌ای درباره عوامل مؤثر بر کیفیت خواب هستند.”

به گفته ایبن کارشناس مرکز پزشکی Weill Cornell به همین دلیل است که مردم با مشاهده این داده‌ها به پزشک مراجعه می‌کنند و معنا و مفهوم این داده‌ها برایشان سوال ایجاد می‌کند.

منبع: ورج

مطالب مشابه