آخرین مطالب

دانشمندان یک مجموعه جدید از گروه‌های خونی را کشف کردند.

سیستم جدید گروه‌بندی خون Er به پزشکان کمک می‌کند تا برخی موارد نادر ناسازگاری خون از جمله ناسازگاری بین مادران و نوزادان را تشخیص داده و درمان کنند. برای درک بهتر، به این داستان توجه کنید:

نوزادی در رحم مادرش دچار مشکل شده بود. پزشکان مادر در بیمارستانی در انگلیس متوجه بودند که خون نوزاد مشکلی پیدا کرده، در نتیجه تصمیم گرفتند که هفته‌ها پیش از موعد، نوزاد را با عمل سزارین از رحم مادر خارج کنند. اما با وجود این اقدام و انتقال خون بعد از آن، متأسفانه نوزاد دچار خونریزی مغزی با عواقبی مهلک شد و از دنیا رفت.

علت این خونریزی به صورت دقیق مشخص نبود. اما یک سرنخ در خون مادر وجود داشت که پزشکان در آن یکسری آنتی‌بادی عجیب را کشف کردند. مدتی بعد، زمانی که پزشکان سعی داشتند این مسئله را بیشتر موشکافی کنند، یک نمونه از خون مادر به آزمایشگاهی در بریستول فرستادند، جایی که محققان در آن دربارهٔ گروه‌های خونی تحقیق می‌کردند.

محققان این آزمایشگاه به یک کشف عجیب رسیدند: خون این زن از یک گروه بسیار نادر بود که احتمالاً باعث شده بود خون نوزاد با خون مادرش سازگار نباشد. ممکن است این وضعیت به سیستم ایمنی بدن او هشدار داده باشد که بر ضد بدن نوزاد آنتی‌بادی تولید کند (این آنتی‌بادی‌ها بعداً از جفت عبور کرده و به بدن نوزاد آسیب رسانده و باعث از دست رفتن او شدند). شاید چنین اتفاقی غیرمنطقی به نظر برسد، اما چندین دهه پیش، قبل از اینکه پزشکان درک بهتری از گروه‌های خونی به دست بیاورند، چنین اتفاقاتی بسیار رایج بود.

معققان توانستند از طریق مطالعه نمونه خون مادر و چند نمونه دیگر، تشخیص دهند که دقیقاً چه چیزی گروه خونی او را متفاوت کرده و در این فرایند، یک گروه خونی جدید را شناسایی و تأیید کردند، یعنی سیستم Er که به عنوان چهل و چهارمین سیستم نامگذاری شده است.

احتمالاً شما هم با چهار نوع گروه خونی اصلی، یعنی A، B، O و AB آشنا هستید، اما این تنها روش طبقه‌بندی گروه‌های خونی نیست. روش‌های دیگری هم برای گروه‌بندی سلول‌های قرمز خون بر اساس تفاوت قند یا پروتئینی که سطح آنها را می‌پوشاند و به آن آنتی‌ژن گفته می‌شود، وجود دارد. این سیستم‌های گروه‌بندی موازی یکدیگرند، بنابراین ممکن است خون یک فرد همزمان در چند گروه از آنها باشد، یعنی مثلاً در سیستم ABO، گروه خونی شما O و در سیستم Rhesus مثبت باشد (نه منفی).

با توجه به تفاوت آنتی‌ژن‌ها، اگر شخصی از یک دریافت‌کننده ناسازگار خون دریافت کند، سیستم ایمنی بدن او این آنتی ژن‌ها را به عنوان غریبه تشخیص داده و بر علیه آنها حمله می‌کند. چنین وضعیتی می‌تواند بسیار خطرناک باشد و به همین دلیل در فرایند انتقال خون، باید خون دو طرف با هم تطبیق داشته باشد.

به‌طور میانگین، در یک دههٔ اخیر محققان در هر سال یک سیستم طبقه‌بندی خون جدید را معرفی کرده‌اند. این سیستم‌های جدید شامل گروه‌های خونی هستند که بسیار نادرند، اما شناختن این تفاوت‌ها می‌تواند به نجات جان افراد کمک کند. ماجرای شناسایی سیستم خونی جدید و دلیل اهمیت آن هم به این موضوع برمی‌گردد.

در سال 1982 بود که محققان برای اولین بار یک آنتی‌بادی غیرطبیعی را در یک نمونه خون شناسایی کردند که حاکی از وجود یک نوع خون متفاوت بود. در آن زمان دانشمندان اقدام زیادی انجام ندادند، اما متوجه بودند که این آنتی‌بادی نشان‌دهنده وجود یک ساختار یا مولکول ناشناخته است که به سیستم ایمنی بدن اعلام می‌کند آنتی‌بادی را تولید کند.

در سال‌های بعد، افراد بیشتری با این آنتی‌بادی‌های غیرعادی شناسایی شدند، اما این اتفاق هرازگاهی رخ می‌داد. معمولاً این افراد به دلیل تست‌های خونی که حاوی آنتی‌بادی‌های کمیاب و اسرارآمیز است، شناسایی می‌شوند. در نهایت نیکل تورنتون و همکارانش در مرکز NHS Blood and Transplant انگلستان تصمیم گرفتند به بررسی این موضوع بپردازند که ماجرای پشت آنتی‌بادی‌ها چیست. او می‌گوید: «ما روی موارد نادر کار می‌کنیم. موضوع با بیماری شروع شد که به دنبال حل مشکل او بودیم.»

اما آنتی‌بادی‌های شناسایی شده در آخرین کار ما به قدری نادر بود که وقتی تیم ما شروع به تحقیق کرد، فقط از 13 نفر نمونه خون داشت که آنها را تحلیل کند (این نمونهٔ خون‌ها طی 40 سال جمع آوری شده بودند). سایر سیستم‌های طبقه‌بندی گروه خونی هم با نمونه‌های کم شناسایی شده بودند. در سال 2020 تورنتون و همکارانش یک نوع گروه خونی جدید به نام MAM منفی را شناسایی کردند که در سطح جهان 11 نفر با این گروه خونی شناسایی شده بودند. بعضی از گروه‌های خونی که تازه شناسایی شده‌اند هم تنها از اعضای یک خانواده بودند. جالب است بدانید نام MAM و Er بر اساس نام بیمارانی که برای اولین بار نمونه خونشان منجر به شناسایی گروه خونی جدید شد، انتخاب شده است. البته مشخص شد که سیستم گروه‌بندی چهل و چهارم جدید که در مجله Blood معرفی شده، به یک نوع پروتئین خاص که در سطح سلول‌های خونی قرمز قرار دارد، مربوط است.

درواقع تورنتون هنگام مقایسه ژنوم بیماران در این مطالعه، پروتئینی به نام Piezo1 را شناسایی کرد. او و همکارانش تشخیص دادند که در بیماران مختلفی با گروه خونی Er، ژن‌ها چه نقشی برای این پروتئین داشتند. به دلیل تفاوت ژن‌ها، عده کمی از افراد این آمینو اسیدها یا بلاک‌های سازنده را در پروتئین Piezo1 خودشان داشتند. سلول‌های خونی که پروتئین Piezo1 در آنها بیشتر بود، برای سلول‌های ایمنی بدن مربوطه غریبه به نظر می‌رسیدند.

سپس این تیم بررسی کردند که آیا آنتی بادی‌ها به سلول‌های آزمایشگاهی که حاوی نسخه‌های جهش یافته‌ای از پروتئین Piezo1 بودند یا نبودند، واکنش نشان می‌دهند یا خیر. دانشمندان این تغییرات را با استفاده از تکنیک‌های ویرایش ژن انجام دادند. آنها توانستند با این روش تأیید کنند که تغییرات Piezo1 منجر به ناسازگاری خون افرادی می‌شود که نمونه‌های آنها را بررسی می‌کردند. اش توی، استاد بیولوژی سلول‌ها در دانشگاه بریستول می‌گوید “این کاری است که چند سال پیش امکان انجام آن وجود نداشت.”

در مجموع پنج آنتی ژن Er وجود دارد – پنج نسخه از Piezo1 در سطح سلول‌های قرمز خون وجود دارد که می‌توانند منجر به ناسازگاری شوند. دو مورد از این آنتی ژن‌ها به تازگی توسط تورنتون و محققان همکار او شناسایی شدند و یک مورد در خون زن حامله انگلیسی که فرزندش را از دست داد، شناسایی شد.

احتمالاً در نشست «انجمن بین المللی انتقال خون» که اواخر امسال برگزار می‌شود، نتیجه این مطالعه به صورت رسمی در قالب تعریف یک نوع گروه خونی جدید اعلام خواهد شد. نیل اونت استاد افتخاری گروه تشخیص خون دانشگاه پلیموث که در این مطالعه شرکت نداشت می‌گوید این اکتشاف نیاز به تلاش‌های وسیعی داشت. همچنین این مطالعه پیچیدگی‌های مربوط به این نوع گروه خونی نادر را آشکار کرد – مثلاً اینکه چندین نوع جهش ژنتیکی وجود دارند که به این گروه خونی مربوط هستند.

یک تیم دیگر از محققان هم در آتلانتیک آمریکا در تلاش برای آشکارسازی اسرار این گروه خونی جدید بودند اما تیم بریتانیایی آنها را شکست داد. کانی وستهوف از مرکز خون نیویورک که او هم در مطالعه آمریکایی‌ها شرکت داشته می‌گوید “چنین اتفاقاتی در این رشته رخ می‌دهند. معمولاً ما در جریان هستیم که چندین آزمایشگاه مختلف در تلاش برای پیدا کردن راه حل هستند.”

او می‌گوید او و همکارانش نمونه‌های خون دیگری هم دارند که به نظر می‌رسد از افرادی با یک گروه خونی Er کمیاب باشند. به گفته او ممکن است هنوز این تحقیقات به پایان نرسیده باشند – احتمالاً جهش‌های ژنتیکی دیگری هم در ارتباط با این گروه خونی کمیاب وجود دارند که باید شناسایی شوند.

دانیلا هرملین از دانشکده پزشکی دانشگاه سنت لوئیس که در این مطالعه نقشی نداشته می‌گوید “کشف یک سیستم گروه بندی خون جدید مثل کشف یک سیاره جدید است. چنین اکتشافاتی چشم انداز واقعیت ما را گسترش می‌دهند.” به گفته او، این اکتشافات دانش ما را درباره تأثیر ناسازگاری گروه‌های خونی بر مادران حامله و فرزندانشان افزایش داده اند. حالا که می‌توان موارد ناسازگاری خون را به گروه خونی Er نسبت داد، احتمال اینکه پزشکان بتوانند چنین مشکلاتی را به درستی تشخیص داده و درمان کنند، افزایش پیدا می‌کند – مثلاً از طریق انتقال خون در رحم.

همچنین این کشف به دانشمندان امکان داد که بیمارانی با این گروه‌های خونی دردسر آفرین را شناسایی کنند. مثلاً ممکن است یک نفر برای انتقال خون به بیمارستان مراجعه کند و تست خون او وجود آنتی‌بادی‌هایی غیرعادی را نشان دهد. پزشکان می‌توانند خون او را برای تحلیل بیشتر به آزمایشگاه ارسال کنند و ممکن است مشخص شود که این فرد گروه خونی کمیاب Er تشریح شده در این مقاله را دارد. تورنتون می‌گوید: «ما فرایند انجام آزمایشات لازم برای این کار را آماده کرده ایم.»

بعد از آن ممکن است برای انتقال خون به آن فرد، نیاز به خون کمیاب وجود داشته باشد. ممکن است در آینده دانشمندان بتوانند سلول‌های خونی را در آزمایشگاه پرورش دهند که امکان استفاده از آنها برای انتقال خون به چنین بیمارانی وجود داشته باشد.

اونت همچنین می‌گوید: «احتمال اینکه که به دلیل آنتی ژن‌های Er، خون شما با خون فردی دیگر سازگار نباشد بسیار کم است، اما اگر این اتفاق رخ داد، لازم است از دلیل آن باخبر باشید.»

منبع: وایرد

مطالب مشابه